Tijorat banklarida ESG ko‘rsatkichlarini shakllantirish va baholash usullari

Authors
  • Abduazimov Umidjon Abduazim o‘g‘li

    Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti mustaqil tadqiqotchisi

    Author

Keywords:
Kalit so‘zlar: ESG, tijorat banki, ESG ko‘rsatkichi, ESG skoring, barqaror moliya, iqlim tavakkalchiligi, moliyalashtirilgan emissiyalar, moliyaviy inklyuziya, korporativ boshqaruv, integral indeks, stress-test.
Abstract

Annotatsiya. Mazkur ilmiy tezisda tijorat banklarida ekologik, ijtimoiy va korporativ boshqaruv (ESG) ko‘rsatkichlarini shakllantirish va baholashning metodologik asoslari tadqiq etilgan. Bank ESG ko‘rsatkichlarini tanlashda moliyaviy muhimlik, ta’sir muhimligi, bank biznes modeli, kredit portfeli tarkibi, ma’lumotlarning o‘lchanishi va taqqoslanuvchanligi kabi mezonlar asoslangan. ESG indikatorlarini operatsion, portfel va boshqaruv darajalarida shakllantirish, ularni normallashtirish, vaznlash, agregatsiya qilish hamda integral ESG indeksiga birlashtirish usullari taklif etilgan. Min–max normallashtirish, ekspert vaznlash, analitik ierarxiya jarayoni, entropiya usuli, benchmarking, skoring, ssenariy tahlili va stress-test yondashuvlarining bank amaliyotidagi afzalliklari hamda cheklovlari tahlil qilingan. IFRS S1 va IFRS S2, SASB Commercial Banks, Bazel qo‘mitasi, EBA va UNEP FI yondashuvlari asosida tijorat banklari uchun ESG ko‘rsatkichlarining tavsiya etiladigan tizimi ishlab chiqilgan.

References

1. IFRS Foundation. IFRS S2 Climate-related Disclosures va ISSB Sustainability Standards bo‘yicha amaliy materiallar. London: IFRS Foundation, 2023–2026. https://www.ifrs.org/

2. IFRS Foundation. IFRS S1 General Requirements for Disclosure of Sustainability-related Financial Information. London, 2023.

3. IFRS Foundation / SASB. SASB Standards: Commercial Banks – industry topics and metrics. Amaldagi versiya, 2026. https://sasb.ifrs.org/

4. UNEP Finance Initiative. Impact Analysis for Banks; Portfolio Impact Analysis Tool for Banks. United Nations Environment Programme Finance Initiative, 2025–2026.

5. Berg F., Kölbel J.F., Rigobon R. Aggregate Confusion: The Divergence of ESG Ratings // Review of Finance. 2022. Vol. 26, No. 6. P. 1315–1344. DOI: 10.1093/rof/rfac033.

Downloads
Published
2026-09-24
Section
Articles

How to Cite

Tijorat banklarida ESG ko‘rsatkichlarini shakllantirish va baholash usullari. (2026). Ilm -Fan Taraqqiyoti Respublika Ilmiy Konferensiyasi, 1(4), 92-96. https://tafakkurconference.uz/index.php/ilm/article/view/637

Similar Articles

1-10 of 227

You may also start an advanced similarity search for this article.