Tijorat banklari faoliyati samaradorligining iqtisodiy mohiyati va nazariy asoslari

Authors
  • Vafiyev Raxim Xalimjonovich

    Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti mustaqil tadqiqotchisi

    Author

Keywords:
Kalit soʻzlar: tijorat banki, faoliyat samaradorligi, texnik samaradorlik, allokativ samaradorlik, X-samaradorlik, vositachilik yondashuvi, chegaraviy tahlil, SFA, DEA, aktivlar rentabelligi, xarajat-daromad nisbati.
Abstract

Annotatsiya. Tezisda tijorat banklari faoliyati samaradorligining iqtisodiy mohiyati va uni baholashning nazariy asoslari tadqiq etilgan. «Samaradorlik» va «natijadorlik» tushunchalarining farqi ochib berilib, texnik, allokativ va X-samaradorlik turlarining bank faoliyatiga tatbiq etilishi koʻrib chiqilgan. Bank «mahsuloti» ni aniqlashning ishlab chiqarish va vositachilik yondashuvlari qiyoslanib, ular samaradorlik baholarining natijasini tubdan oʻzgartirishi asoslangan. Samaradorlikni izohlovchi asosiy nazariy gipotezalar — tuzilma–xatti-harakat–natija, samarali tuzilma, «tinch hayot» va «yomon menejment» gipotezalari — tizimlashtirilgan. Baholash uslublari toʻrt guruhga (koeffitsiyentli, parametrik chegaraviy, noparametrik chegaraviy va bozor kuchi indekslari) ajratilib, ularning imkoniyatlari va cheklovlari qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqot yakunida tijorat banki faoliyati samaradorligining uch oʻlchovli — xarajat, daromad va risk oʻlchovlarini qamrab oluvchi — muallif taʼrifi taklif etilgan.

References

Farrell M.J. The Measurement of Productive Efficiency // Journal of the Royal Statistical Society. Series A. — 1957. — Vol. 120, No. 3. — P. 253–290.

2. Leibenstein H. Allocative Efficiency vs. “X-Efficiency” // The American Economic Review. — 1966. — Vol. 56, No. 3. — P. 392–415.

3. Sealey C.W., Lindley J.T. Inputs, Outputs, and a Theory of Production and Cost at Depository Financial Institutions // The Journal of Finance. — 1977. — Vol. 32, No. 4. — P. 1251–1266.

4. Berger A.N., Humphrey D.B. Efficiency of Financial Institutions: International Survey and Directions for Future Research // European Journal of Operational Research. — 1997. — Vol. 98, No. 2. — P. 175–212.

5. Berger A.N., DeYoung R. Problem Loans and Cost Efficiency in Commercial Banks // Journal of Banking & Finance. — 1997. — Vol. 21, No. 6. — P. 849–870.

6. Demsetz H. Industry Structure, Market Rivalry, and Public Policy // The Journal of Law and Economics. — 1973. — Vol. 16, No. 1. — P. 1–9.

7. Charnes A., Cooper W.W., Rhodes E. Measuring the Efficiency of Decision Making Units // European Journal of Operational Research. — 1978. — Vol. 2, No. 6. — P. 429–444.

8. Aigner D., Lovell C.A.K., Schmidt P. Formulation and Estimation of Stochastic Frontier Production Function Models // Journal of Econometrics. — 1977. — Vol. 6, No. 1. — P. 21–37

Cover Image
Downloads
Published
2026-08-10
Section
Articles

How to Cite

Tijorat banklari faoliyati samaradorligining iqtisodiy mohiyati va nazariy asoslari. (2026). Ilm -Fan Taraqqiyoti Respublika Ilmiy Konferensiyasi, 1(3), 514-517. https://tafakkurconference.uz/index.php/ilm/article/view/519

Most read articles by the same author(s)

Similar Articles

1-10 of 396

You may also start an advanced similarity search for this article.