Nishabli dalalarda suv va shamol eroziyasining rivojlanishi va ularning oldini olish usullari

Authors
  • Tovashov Bekzod Raxmat oʻgʻli

    Qarshi davlat texnika universiteti doktorant (PhD),

    Author

Keywords:
Kalit so‘zlar: nishabli dala, suv eroziyasi, shamol eroziyasi, tuproq, yuza oqimi, shamol, tuproq unumdorligi, kontur bo‘ylab ishlov, agrotexnika, eroziyaga qarshi mashina.
Abstract

Annotatsiya. Ushbu maqolada nishabli qishloq xo‘jaligi dalalarida suv va shamol eroziyasining yuzaga kelish sabablari, rivojlanish sharoitlari hamda tuproq unumdorligiga ta’siri tahlil qilingan. Nishabli yerlarda yog‘ingarchilik natijasida hosil bo‘ladigan yuza oqimining tuproq zarrachalarini yuvib ketishi va shamol ta’sirida mayda tuproq zarrachalarining ko‘chirilishi eroziyaning asosiy ko‘rinishlari sifatida ko‘rib chiqilgan. Eroziya jarayonining jadalligi dalaning nishablik darajasi, yog‘ingarchilik intensivligi, shamol tezligi, tuproqning mexanik tarkibi, namligi, zichligi va o‘simlik qoplamiga bog‘liqligi ko‘rsatib berilgan. Nishabli maydonlarda tuproqni himoyalovchi texnologiyalar, kontur bo‘ylab ishlov berish, o‘simlik qoldiqlarini saqlash, minimal ishlov berish va eroziyaga qarshi qishloq xo‘jaligi mashinalaridan foydalanishning ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, nishabli dalalarda tuproqqa ishlov berish va urug‘ ekish jarayonlarini birlashtirish imkoniyatlari ham ko‘rib chiqilgan.

References

1.Paganyas K.P. Противоэрозионная обработка почв на склоновых землях Средней Азии. – Ташкент: Фан, 1973.

2.Кузнецов М.С., Глазунов Г.П. Эрозия и охрана почв. – Москва: КолосС, 2006.

3.Кирюшин В.И. Экологические основы земледелия. – Москва: Колос, 1996.

4.Morgan R.P.C. Soil Erosion and Conservation. – 3rd ed. Oxford: Blackwell Publishing, 2005.

5.Lal R. Soil Erosion Research Methods. – 2nd ed. Soil and Water Conservation Society, 1994.

6.Lal R. Soil Erosion and Conservation. – In: Soil Science Society of America, 1990.

7.Hudson N. Soil Conservation. – 3rd ed. Iowa State University Press, 1995.

8.Troeh F.R., Hobbs J.A., Donahue R.L. Soil and Water Conservation: Productivity and Environmental Protection. – Prentice Hall, 1999.

9.Blanco H., Lal R. Principles of Soil Conservation and Management. – Springer, 2008.

10.Мальцев Г.И. Противоэрозионная обработка почв. – Москва: Колос, 1980.

11.Dalalarning nishablik burchagi hamda tuproqning fizik-mexanik va texnologik xossalarini tadqiq etish. – O‘zbekiston milliy axborot agentligi ilmiy nashri, 2024, №12(62), 152–158-b.

12.O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligida tuproq resurslaridan oqilona foydalanish va ularni muhofaza qilish bo‘yicha ilmiy-uslubiy materiallar.

13.FAO. Soil erosion: The greatest challenge for sustainable soil management. – Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations.

14.Montgomery D.R. Soil erosion and agricultural sustainability. – Proceedings of the National Academy of Sciences.

15.Nearing M.A., Pruski F.F., O’Neal M.R. Expected climate change impacts on soil erosion rates: A review. – Journal of Soil and Water Conservation.

16. Муртазов А.А. Эрозия почв и меры борьбы с ней. – Москва: Агропромиздат, 1988.

17. Каштанов А.Н. Системы защиты почв от эрозии. – Москва: Агропромиздат, 1989.

18. Зонн С.В. Почвы и почвенный покров Средней Азии. – Ташкент: Фан, 1986.

19. Шатилов И.С., Чудновский А.Ф. Агрофизические основы обработки почвы. – Москва: Колос, 1980.

20. ФАО. Soil and Water Conservation in Semi-Arid Areas. – Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations, 1989

Cover Image
Downloads
Published
2026-08-20
Section
Articles

How to Cite

Nishabli dalalarda suv va shamol eroziyasining rivojlanishi va ularning oldini olish usullari. (2026). Ilm -Fan Taraqqiyoti Respublika Ilmiy Konferensiyasi, 1(3), 647-651. https://tafakkurconference.uz/index.php/ilm/article/view/557

Similar Articles

1-10 of 275

You may also start an advanced similarity search for this article.