KREATIN QO‘SHIMCHASINING YUQORI INTENSIV MASHG‘ULOTLAR SHAROITIDA MUSHAK ADAPTATSIYASI VA ENERGIYA TIZIMLARIGA TA’SIRI
Keywords:
Kreatin, mushak adaptatsiyasi, fosfokreatin tizimi, ATP, yuqori intensiv mashg‘ulot, gipertrofiya, energiya almashinuvi, sport fiziologiyasiAbstract
Mazkur maqolada kreatin qo‘shimchasining yuqori intensiv mashg‘ulotlar sharoitida mushak adaptatsiyasi va hujayraviy energiya tizimlariga ta’siri kompleks tarzda tahlil qilinadi. Kreatin mushak to‘qimalarida energiyaning tezkor manbai bo‘lgan fosfokreatin tizimi orqali adenozin trifosfat (ATP) sintezini qo‘llab-quvvatlaydi, bu esa qisqa muddatli, yuqori intensiv yuklamalarda muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, kreatin qo‘shimchasi mushak kuchi, gipertrofiyasi va tiklanish jarayonlarini sezilarli darajada yaxshilaydi.
Shuningdek, maqolada kreatinning hujayra darajasidagi mexanizmlari — jumladan, mTOR signal yo‘llari faollashuvi, suv balansining o‘zgarishi va oqsil sinteziga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Yuqori intensiv mashg‘ulotlar fonida kreatinning qo‘llanilishi mushaklarning charchoqqa chidamliligini oshirishi, mikroshikastlanishlardan keyingi tiklanishni tezlashtirishi hamda umumiy sport natijadorligini yaxshilashi aniqlangan.
Natijalar shuni ko‘rsatadiki, kreatin nafaqat energiya almashinuvida ishtirok etuvchi metabolik modda, balki mushak adaptatsiyasini tartibga soluvchi muhim biologik omil sifatida ham qaralishi mumkin. Shu bois, kreatin qo‘shimchasidan oqilona foydalanish yuqori intensiv mashg‘ulotlar samaradorligini oshirishda muhim strategiya bo‘lib xizmat qiladi.
References
1.Kreider, R.B., Kalman, D.S., Antonio, J. et al. (2017). International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. Journal of the International Society of Sports Nutrition.
2.Candow, D.G., Chilibeck, P.D. (2018). Effect of creatine supplementation during resistance training on muscle accretion. Journal of Strength and Conditioning Research.
3.Forbes, S.C., Candow, D.G., Ferreira, L.H.B. (2021). Creatine supplementation and muscle hypertrophy. Nutrients.
4.Gualano, B., Rawson, E.S., Candow, D.G. (2021). Creatine supplementation in the aging population. Exercise and Sport Sciences Reviews.
5.Antonio, J., Ciccone, V. (2019). The effects of pre versus post workout supplementation of creatine monohydrate. Journal of the International Society of Sports Nutrition.
6.Rawson, E.S., Venezia, A.C. (2018). Use of creatine in the elderly and evidence for effects on cognitive function. Amino Acids.
7.Smith-Ryan, A.E., Hirsch, K.R. (2020). Creatine supplementation and exercise performance. Current Sports Medicine Reports.
8.Chilibeck, P.D., Kaviani, M., Candow, D.G. (2017). Effect of creatine supplementation on muscle strength. Medicine & Science in Sports & Exercise.
9.Dolan, E., Gualano, B. (2019). Creatine supplementation and muscle recovery. Nutrients.
10.Branch, J.D. (2018). Effect of creatine supplementation on body composition. International Journal of Sport Nutrition.
11.Hall, J.E. (2021). Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology. Elsevier.
12.Murray, R.K., Bender, D.A. (2018). Harper’s Illustrated Biochemistry. McGraw-Hill.
13.McArdle, W.D., Katch, F.I., Katch, V.L. (2019). Exercise Physiology: Nutrition, Energy, and Human Performance. Wolters Kluwer.
14.Powers, S.K., Howley, E.T. (2018). Exercise Physiology: Theory and Application. McGraw-Hill.
15.Kenney, W.L., Wilmore, J.H. (2020). Physiology of Sport and Exercise. Human Kinetics.
16.Hargreaves, M., Spriet, L.L. (2018). Skeletal muscle energy metabolism during exercise. Nature Reviews.
17.Robergs, R.A., Ghiasvand, F. (2017). Biochemistry of exercise-induced metabolic acidosis. American Journal of Physiology.
18.Brosnan, M.E., Brosnan, J.T. (2017). The role of creatine in cellular energy metabolism. Physiological Reviews.
19.Wallimann, T., Tokarska-Schlattner, M. (2018). Creatine kinase system and energy buffering. Biochimica et Biophysica Acta.