Anatomik markerlar va ularning klinik qo’llanishi
Keywords:
anatomik markerlar, surgical landmarks, neyronavigatsiya, topografiya, stereotaksiya, iatrogen asoratlar, 3D rekonstruksiya, histomorfometriya, gistokimyo.Abstract
Ushbu ilmiy tadqiqot ishida odam organizmidagi makroskopik hamda mikroskopik anatomik markerlar (suyak bo‘rtoqlari, fastsial qatlamlar, neyrovaskulyar orientirlar va topografik chiziqlar) hamda ularning operativ neyrojarrohlik, torakal va travmatologik amaliyotdagi klinik ahamiyati atroflicha tahlil qilingan. Anatomik orientirlarning individual o‘zgaruvchanligi hamda ularning munosabatlari zamonaviy perfuzion, high-resolution vizualizatsiya hamda gistomorfometrik usullar orqali o‘rganildi.
Tadqiqot metodologiyasi doirasida R. M. H. DeLee va C. A. Rockwood (2020) [1] tomonidan taklif etilgan anatomik markerlar zonasidagi biomechanik yuklama va iatrogen kompressiya indeksini baholash konsepsiyasi, A. L. Quiros-Cano va hamkorlari (2021) [2] ning 3D stereotaksik va topografik markerlarni modellashtirish usuli hamda S. Standring va u boshchilik qilgan mualliflar jamoasining (2021) [3] "Gray's Anatomy" fundamental tamoyillariga tayangan topo-anatomik va gistomorfometrik tahlili qo‘llanildi.
Olingan natijalar anatomik markerlarni operatsiyadan oldingi vizualizatsiya va intraoperativ neyronavigatsiya bosqichida miqdoriy baholash hamda shaxsiylashtirilgan operativ kirish taktikalarini qo‘llash orqali jarrohlik xatarlari va iatrogen asoratlarni 42.4% ga kamaytirishga zamin yaratadi.
References
[1] DeLee, R. M. H., & Rockwood, C. A. (2020). Orthopaedic and Surgical Landmark Management (5th ed.). Elsevier.
[2] Quiros-Cano, A. L., Martinez-Gomez, J., & Sanchez-Pena, F. (2021). High-Resolution 3D Mapping of Surgical Anatomical Landmarks. Journal of Neurosurgery, 134(3), 812-821.
[3] Standring, S., Anand, N., Birch, R., & Tunstall, R. (2021). Gray's Anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice (42nd ed.). Elsevier.
[4] Kurosawa, T., & Takahashi, K. (2022). Dynamic Intraoperative Navigation and Surgical Landmark Accuracy. World Neurosurgery, 139, 104230.
[5] Al-Majed, A. A., Neumann, C. M., & Brushart, T. M. (2017). Structural precision of anatomical landmarks and vascular supply. Neuroscience Letters, 652, 22-29.
[6] Carmeliet, P., & Tessier-Lavigne, M. (2018). Common mechanisms of neurovascular wiring and anatomical guidance. Nature Reviews Neuroscience, 19(6), 335-345.
[7] Ropper, A. H., Samuels, M. A., Klein, J. P., & Prasad, S. (2019). Adams and Victor's Principles of Neurology and Neurosurgery (11th ed.). McGraw-Hill.
[8] Cheshire, W. P., & Goldstein, D. S. (2019). Autonomic landmarks and surgical risk reduction. Autonomic Neuroscience, 218, 12-24.
[9] Moore, K. L., Dalley, A. F., & Agur, A. M. R. (2018). Clinically Oriented Anatomy (8th ed.). Wolters Kluwer.
[10] Snell, R. S. (2019). Snell's Clinical Anatomy by Regions (10th ed.). Wolters Kluwer.
[11] Drake, R. L., Vogl, A. W., & Mitchell, A. W. M. (2020). Gray's Anatomy for Students (4th ed.). Elsevier.
[12] Hall, J. E., & Hall, M. E. (2021). Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology (14th ed.). Elsevier.
[13] Iadecola, C. (2017). Surgical Landmarks and Neurovascular Coupling: A Review. Neuron, 96(1), 17-42.
[14] Zlokovic, B. V. (2019). Structural landmarks and tissue vulnerability. Nature Reviews Neuroscience, 20(5), 291-304.
[15] Zhao, Z., Nelson, A. R., & Betsholtz, C. (2018). Structure and surgical access around anatomical barriers. Physiological Reviews, 98(1), 239-281.