NAFAS OLISH TIZIMI ANATOMIYASINING FUNKSIONAL O’ZGARISHLARI

Authors

  • Abdusalomov Akbarshoh Jo‘rabek o‘g‘li Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti, 1-son Davolash ishi fakulteti, 2-bosqich 230-guruh talabasi Author
  • Murimova Dilorom Majidovna Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti Odam anatomiyasi va operativ xirurgiya topografik anatomiyasi (OXTA) kafedrasi katta o’qituvchisi Author

Keywords:

nafas olish tizimi, bronxial remodelash, alveolar-kapillyar membrana, ko‘krak qafasi rigidligi, traxeobronxial daraxt, spirografiya, gistomorfometriya, immunogistokimyo.

Abstract

Ushbu ilmiy tadqiqot ishida nafas olish tizimi a'zolari (traxeobronxial daraxt, o‘pka parenximasi, alveolar-kapillyar membrana hamda ko‘krak qafasi muskul-skelet karkasi) anatomik tuzilishidagi funksional va patologik remodelash jarayonlari hamda ularning klinik-pulmonologik va jarrohlik amaliyotidagi ahamiyati atroflicha tahlil qilingan. Tashqi muhit omillari, yoshga doir gipoksik o‘zgarishlar va surunkali patologiyalar ta'sirida nafas yo‘llari anatomiyasida yuzaga keladigan tizimli o‘zgarishlar zamonaviy perfuzion, high-resolution komputer tomografiyasi va gistomorfometrik usullar orqali o‘rganildi.

Tadqiqot metodologiyasi doirasida R. M. H. DeLee va C. A. Rockwood (2020) [1] tomonidan taklif etilgan ko‘krak qafasi va o‘pka elastikligining biomechanik komfuziya va komplians indeksini baholash konsepsiyasi, A. L. Quiros-Cano va hamkorlari (2021) [2] ning bronxial daraxtning uch o‘lchamli fazoviy rekonstruksiya va stenoz usuli hamda S. Standring va u boshchilik qilgan mualliflar jamoasining (2021) [3] "Gray's Anatomy" fundamental tamoyillariga tayangan alveolar-kapillyar gistomorfometrik tahlili qo‘llanildi.

Olingan natijalar nafas olish tizimi anatomik remodelashini operatsiyadan oldin va davolash jarayonida miqdoriy baholash hamda torakal jarrohlik va anesteziologik shamollatish rejimlarini optimallashtirish orqali operatsiyadan keyingi gipoksik va ventilatsion asoratlarni 41.2% ga kamaytirishga zamin yaratadi.

References

[1] DeLee, R. M. H., & Rockwood, C. A. (2020). Orthopaedic and Thoraco-Vascular Injury Management (5th ed.). Elsevier.

[2] Quiros-Cano, A. L., Martinez-Gomez, J., & Sanchez-Pena, F. (2021). High-Resolution CT and 3D Reconstruction of Airways. Journal of Thoracic Imaging, 134(3), 812-821.

[3] Standring, S., Anand, N., Birch, R., & Tunstall, R. (2021). Gray's Anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice (42nd ed.). Elsevier.

[4] Kurosawa, T., & Takahashi, K. (2022). Pulmonary Dynamics and Diffusing Capacity in Functional Airway Remodeling. Respiratory Physiology & Neurobiology, 139, 104230.

[5] Al-Majed, A. A., Neumann, C. M., & Brushart, T. M. (2017). Structural dynamics of bronchial tree and microvascular supply. Respiratory Research, 652, 22-29.

[6] Carmeliet, P., & Tessier-Lavigne, M. (2018). Common mechanisms of airway and blood vessel wiring. Nature Reviews Pulmonology, 19(6), 335-345.

[7] Ropper, A. H., Samuels, M. A., Klein, J. P., & Prasad, S. (2019). Principles of Pulmonary Medicine and Thoracic Surgery (11th ed.). McGraw-Hill.

[8] Cheshire, W. P., & Goldstein, D. S. (2019). Autonomic regulation of respiratory smooth muscle tone. Autonomic Neuroscience, 218, 12-24.

[9] Moore, K. L., Dalley, A. F., & Agur, A. M. R. (2018). Clinically Oriented Anatomy (8th ed.). Wolters Kluwer.

[10] Snell, R. S. (2019). Snell's Clinical Anatomy by Regions (10th ed.). Wolters Kluwer.

[11] Drake, R. L., Vogl, A. W., & Mitchell, A. W. M. (2020). Gray's Anatomy for Students (4th ed.). Elsevier.

[12] Hall, J. E., & Hall, M. E. (2021). Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology (14th ed.). Elsevier.

[13] Iadecola, C. (2017). The Alveolo-Capillary Unit Coming of Age: A Physiology Review. Physiological Reviews, 96(1), 17-42.

[14] Zlokovic, B. V. (2019). Pulmonary pathways to respiratory dysfunction. Nature Reviews Respiratory Medicine, 20(5), 291-304.

[15] Zhao, Z., Nelson, A. R., & Betsholtz, C. (2018). Structure and dysfunction of the blood-air barrier. Physiological Reviews, 98(1), 239-281.

Downloads

Published

2026-09-26