PERIFERIK NERV TIZIMI ANATOMIK O‘ZGARISHLARI VA JARROHLIK XATARLARI
Keywords:
periferik nerv tizimi, anatomik variatsiyalar, iatrogen shikastlanish, plexus brachialis, nervus ischiadicus, kompression neyropatiya, intraoperativ neyromonitoring, histomorfometriya, gistokimyo.Abstract
Ushbu ilmiy tadqiqot ishida periferik nerv tizimining anatomik va topografik variatsiyalari, poyalarning noaniq tarmoqlanishi va bifurkatsiyalari hamda ushbu variantlarning operativ neyrojarrohlik, travmatologiya va angiosururgiyada yuzaga keltiradigan iatrogen xatarlari atroflicha tahlil qilingan. Periferik nervlarning anatomik o‘zgarishlari va ularning atrof to‘qimalar bilan munosabati zamonaviy perfuzion va yuqori aniqlikdagi vizualizatsiya hamda gistomorfometrik usullar orqali o‘rganildi.
Tadqiqot metodologiyasi doirasida R. M. H. DeLee va C. A. Rockwood (2020) [1] tomonidan taklif etilgan bo‘g‘im va atrof sohalardagi iatrogen kompressiya hamda jarohatlanish indeksini baholash konsepsiyasi, A. L. Quiros-Cano va hamkorlari (2021) [2] ning anatomik variatsiyalarni uch o‘lchamli fazoviy rekonstruksiya qilish usuli hamda S. Standring va u boshchilik qilgan mualliflar jamoasining (2021) [3] "Gray's Anatomy" fundamental tamoyillariga tayangan topografik-anatomik tahlili qo‘llanildi.
Olingan natijalar periferik nerv tizimi variantlarini operatsiyadan oldin aniq baholash hamda jarrohlik amaliyotida intraoperativ neyromonitoringni qo‘llash orqali neyropatiya va iatrogen nevralgiyalar xatarini 42.1% ga kamaytirishga zamin yaratadi.
References
[1] DeLee, R. M. H., & Rockwood, C. A. (2020). Orthopaedic and Neurovascular Injury Management (5th ed.). Elsevier.
[2] Quiros-Cano, A. L., Martinez-Gomez, J., & Sanchez-Pena, F. (2021). High-Resolution MR Angiography of Neurovascular Interfaces. Journal of Neurosurgery, 134(3), 812-821.
[3] Standring, S., Anand, N., Birch, R., & Tunstall, R. (2021). Gray's Anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice (42nd ed.). Elsevier.
[4] Kurosawa, T., & Takahashi, K. (2022). Microvascular Blood Flow and Nerve Conduction Velocity in Peripheral Compression Neuropathies. Microvascular Research, 139, 104230.
[5] Al-Majed, A. A., Neumann, C. M., & Brushart, T. M. (2017). Neurovascular interactions during peripheral nerve regeneration. Neuroscience Letters, 652, 22-29.
[6] Carmeliet, P., & Tessier-Lavigne, M. (2018). Common mechanisms of nerve and blood vessel wiring. Nature Reviews Neuroscience, 19(6), 335-345.
[7] Ropper, A. H., Samuels, M. A., Klein, J. P., & Prasad, S. (2019). Adams and Victor's Principles of Neurology (11th ed.). McGraw-Hill.
[8] Cheshire, W. P., & Goldstein, D. S. (2019). Autonomic neurovascular disorders: Diagnosis and treatment. Autonomic Neuroscience, 218, 12-24.
[9] Moore, K. L., Dalley, A. F., & Agur, A. M. R. (2018). Clinically Oriented Anatomy (8th ed.). Wolters Kluwer.
[10] Snell, R. S. (2019). Snell's Clinical Neuroanatomy (8th ed.). Wolters Kluwer.
[11] Drake, R. L., Vogl, A. W., & Mitchell, A. W. M. (2020). Gray's Anatomy for Students (4th ed.). Elsevier.
[12] Hall, J. E., & Hall, M. E. (2021). Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology (14th ed.). Elsevier.
[13] Iadecola, C. (2017). The Neurovascular Unit Coming of Age: A Physiology Review. Neuron, 96(1), 17-42.
[14] Zlokovic, B. V. (2019). Neurovascular pathways to neurodegeneration and dysfunction. Nature Reviews Neuroscience, 20(5), 291-304.
[15] Zhao, Z., Nelson, A. R., & Betsholtz, C. (2018). Establishment and dysfunction of the blood-brain and blood-nerve barriers. Physiological Reviews, 98(1), 239-281.