Ishemik yurak kasalligida davolash usullari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20067638Keywords:
Yurak ishemik kasalligi (YIK); koronar arteriya kasalligi; ateroskleroz; miokard ishemiyasi; arterial gipertenziya; dislipidemiya; qandli diabet; yurak-qon tomir kasalliklari; endotelial disfunktsiya; koronar angiografiya; elektrokardiografiya (EKG); perkutan koronar intervensiya (PCI); aortokoronar shuntlash (CABG); statinlar; antiplatelet terapiya; profilaktika; xavf omillari.Abstract
Yurak ishemik kasalligi — bu koronar arteriyalarning torayishi yoki to‘silib qolishi natijasida miokardga yetib boradigan kislorod va oziqa moddalarning kamayishi bilan tavsiflanadigan patologik holatdir. Ushbu kasallikning asosiy sababi ko‘pincha ateroskleroz jarayoni bo‘lib, u tomir devorida lipidlar to‘planishi bilan bog‘liq.
YIK klinik jihatdan stenokardiya, miokard infarkti va yurak yetishmovchiligi kabi shakllarda namoyon bo‘ladi. Kasallik rivojlanishida xavf omillari sifatida arterial gipertenziya, qandli diabet, chekish, noto‘g‘ri ovqatlanish va kamharakat turmush tarzi muhim rol o‘ynaydi.
Zamonaviy diagnostika usullari — elektrokardiografiya, stress-testlar, koronar angiografiya yordamida kasallikni erta aniqlash mumkin. Davolash usullari esa dori vositalari (antiplateletlar, beta-blokatorlar, statinlar), shuningdek invaziv usullar (stentlash, aortokoronar shuntlash)ni o‘z ichiga oladi.
Yurak ishemik kasalligini oldini olishda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish, xavf omillarini kamaytirish va muntazam tibbiy nazorat muhim ahamiyatga ega.
References
World Health Organization. Cardiovascular diseases (CVDs): Key facts. Geneva: WHO; 2023.
2. American Heart Association. Heart Disease and Stroke Statistics—2024 Update: A Report From the American Heart Association. Circulation. 2024.
3. European Society of Cardiology. ESC Guidelines for the diagnosis and management of chronic coronary syndromes. European Heart Journal. 2019.
4. Eugene Braunwald. Braunwald’s Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. 12th ed. Philadelphia: Elsevier; 2022.
5. Douglas P. Zipes, Peter Libby, Robert O. Bonow. Braunwald’s Heart Disease Review and Assessment. Elsevier; 2021.
6. Valentin Fuster, Richard A. Walsh, Joseph T. Harrington. Hurst’s The Heart, 14th Edition. McGraw-Hill; 2017.
7. National Institute for Health and Care Excellence. Chronic coronary syndromes: diagnosis and management. NICE Guideline; 2020.
8. The Lancet. Global burden of ischemic heart disease and risk factors, 2022.