Zahiriddin muhammad bobur aruz risolasining "Muxtasar" nomi atrofidagi terminologik masala va uni hal etish yo'llari

Authors

  • Musaev Islomxon Xodi o‘g‘li Alfraganus universiteti o‘qituvchisi Author

Keywords:

Zahiriddin Muhammad Bobur, Aruz risolasi, Muxtasar, Risolayi aruz, Ilmul aruz, matnshunoslik, Saidbek Hasanov, Ergash Rustamov, Hamid Sulaymon, Parij qo'lyozmasi 1308, Mezon ul-avzon, bahr va vazn.

Abstract

Ushbu ilmiy maqolada ulug' o'zbek shoiri, mutafakkiri va davlat arbobi Zahiriddin Muhammad Boburning she'riyat nazariyasi va aruz tizimiga bag'ishlangan nodir aruz risolasining nomi atrofida yuzaga kelgan terminologik chalkashliklar, ularning kelib chiqish sabablari hamda matnshunoslik nuqtai nazaridan mazkur muammoni hal etish yechimlari ilmiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda 1971-yilda Toshkentda O'zbekiston SSR "Fan" nashriyoti tomonidan Saidbek Hasanov tayyorlovida chop etilgan "Muxtasar" nashri, Parij Milliy kutubxonasida 1308-raqam ostida saqlanayotgan foto-nusxa hamda 1561-yilda Xoja Muhammad Samarqandiy tomonidan ko'chirilgan Samarqand/Dakka qo'lyozmasi ma'lumotlari qiyosiy o'rganiladi. Filologiya fanlari doktori Ergash Rustamov, professor Saidbek Hasanov, Xayrulla Ismatullayev hamda Fuad Ko'pruluzoda, Abdurauf Fitrat va boshqa taniqli adabiyotshunos olimlarning qarashlari toqashtirilib, risoladagi "muxtasar" so'zi asarning rasmiy nomi (nomen) emas, balki uning ixcham xarakterini ko'rsatuvchi sifat (epitet) ekanligi ilmiy asoslanadi. Maqola so'ngida asar nomini unifikatsiya qilish hamda kelgusi ilmiy va akademik nashrlarda terminologik anarxiyaga barham berish bo'yicha amaliy tavsiyalar ilgari suriladi.

References

1.Zahiriddin Muhammad Bobur. Muxtasar. Nashrga tayyorlovchi: Saidbek Hasanov. Toshkent: O'zbekiston SSR "Fan" nashriyoti, 1971.

2.Rustamov, Ergash. "Muxtasar (Qisqacha)" [Takriz]. Sharq yulduzi, № 9, 1972, 161–163-betlar.

3.Hasanov, Saidbek. "Boburning «Muxtasar» asarida bahr va vaznlar hamda ularning bayon qilinish uslubi". Ilmiy maqola, 161–163-betlar.

4.Ismatullayev, Xayrulla. "Boburning aruz risolasi". Toshkent haqiqati, 1974-yil 14-may.

5.G'afforova, M., Muhamedov, E. "Boburning nodir risolasi". Toshkent haqiqati, 1974-yil 6-iyun.

6.Hasanov, Saidbek. "Matnshunoslikning dolzarb muammolari". Toshkent haqiqati, 1970-yillar.

Downloads

Published

2026-11-17