Aksiyadorlik jamiyatlarida investitsiya loyihalarini samarali moliyalashtirish mexanizmini rivojlantirish

Authors
  • Jumaniyazova Feruza Rajabovna

    Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti mustaqil izlanuvchisi PhD., dotsent

    Author

Keywords:
Kalit so‘zlar: aksiyadorlik jamiyati, investitsiya loyihasi, moliyalashtirish mexanizmi, kapital tarkibi, moliyalashtirish manbalari, korporativ obligatsiyalar, aksiya emissiyasi, kapitalning o‘rtacha tortilgan qiymati, loyihaviy moliyalashtirish, dividend siyosati, korporativ boshqaruv, axborot shaffofligi.
Abstract

Annotatsiya. Maqolada aksiyadorlik jamiyatlarida investitsiya loyihalarini moliyalashtirish mexanizmining mazmuni, tarkibiy elementlari va ularni rivojlantirish yo‘nalishlari tadqiq etilgan. Moliyalashtirish mexanizmi subyektlar, obyektlar, prinsiplar, moliyalashtirish manbalari, usul va instrumentlar, tartibga solish hamda axborot ta’minoti quyi tizimlarining o‘zaro bog‘liq yaxlitligi sifatida talqin qilinib, uning har bir elementi bo‘yicha takomillashtirish yo‘nalishlari asoslab berilgan. Tadqiqotda mexanizm samaradorligining bosh mezoni moliyalashtirish hajmi emas, balki kapitalning o‘rtacha tortilgan qiymatini (WACC) loyihaning ichki rentabellik darajasidan (IRR) past ushlab turish va shu asosda qo‘shilgan iqtisodiy qiymatni oshirish ekanligi ko‘rsatilgan. Shuningdek, moliyalashtirish manbalarining tarkibi uning hajmidan kam ahamiyatga ega emasligi, uzoq muddatli bozor instrumentlari qisqa muddatli bank kreditiga nisbatan yuqori samara berishi dalillangan. Maqola yakunida moliyalashtirish manbalarini diversifikatsiyalash, muddatlar muvofiqligini ta’minlash, dividend siyosatini investitsiya dasturi bilan bog‘lash, loyihalarni saralashning yagona tartibini joriy etish, axborot shaffofligini oshirish va risklarni boshqarish tizimini shakllantirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan.

References

1. Aksiyadorlik jamiyatlarida investitsiya loyihalarini moliyalashtirish mexanizmi subyektlar, obyektlar, prinsiplar, manbalar, usul va instrumentlar, tartibga solish hamda axborot ta’minoti quyi tizimlarining o‘zaro bog‘liq yaxlitligi sifatida qaralishi lozim. Ushbu elementlardan birortasining zaifligi butun mexanizm samaradorligini pasaytiradi.

2. Mexanizm samaradorligining bosh mezoni moliyalashtirish hajmi emas, balki kapitalning o‘rtacha tortilgan qiymatini loyihaning ichki rentabellik darajasidan past ushlab turish va shu asosda qo‘shilgan iqtisodiy qiymatni (EVA) oshirishdir.

3. Moliyalashtirish manbalarining tarkibi uning hajmidan kam ahamiyatga ega emas: uzoq muddatli bozor instrumentlari (obligatsiya, aksiya emissiyasi) qisqa muddatli bank kreditiga qaraganda yuqori samara beradi, chunki ular loyihaning qoplanish muddatiga mos keladi.

4. Axborot assimetriyasini kamaytirish mexanizmni rivojlantirishning eng arzon va eng samarali yo‘nalishi hisoblanadi: oshkoralik jamiyat uchun tashqi majburiyat emas, balki kapital qiymatini pasaytirish vositasidir.

5. Taklif etilgan yo‘nalishlarni amaliyotga joriy etish aksiyadorlik jamiyatlariga investitsiya dasturlarini barqaror moliyaviy asosda amalga oshirish, mamlakat miqyosida esa kapital jamg‘arilishini jadallashtirish imkonini beradi.

Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

1. Modigliani F., Miller M. H. The Cost of Capital, Corporation Finance and the Theory of Investment // The American Economic Review. – 1958. – Vol. 48, No. 3. – P. 261–297.

2. Myers S. C. The Capital Structure Puzzle // The Journal of Finance. – 1984. – Vol. 39, No. 3. – P. 575–592.

3. Myers S. C., Majluf N. S. Corporate Financing and Investment Decisions When Firms Have Information That Investors Do Not Have // Journal of Financial Economics. – 1984. – Vol. 13, No. 2. – P. 187–221.

4. Jensen M. C., Meckling W. H. Theory of the Firm: Managerial Behavior, Agency Costs and Ownership Structure // Journal of Financial Economics. – 1976. – Vol. 3, No. 4. – P. 305–360.

5. Jensen M. C. Agency Costs of Free Cash Flow, Corporate Finance and Takeovers // The American Economic Review. – 1986. – Vol. 76, No. 2. – P. 323–329.

6. Levine R. Finance and Growth: Theory and Evidence // Handbook of Economic Growth. – Amsterdam: Elsevier, 2005. – Vol. 1A. – P. 865–934.

7. Esty B. C. Modern Project Finance: A Casebook. – New York: John Wiley & Sons, 2004. – 560 p.

8. Brealey R. A., Myers S. C., Allen F. Principles of Corporate Finance. – New York: McGraw-Hill Education, 2020.

9. G20/OECD Principles of Corporate Governance. – Paris: OECD Publishing, 2023.

Cover Image
Downloads
Published
2026-08-11
Section
Articles

How to Cite

Aksiyadorlik jamiyatlarida investitsiya loyihalarini samarali moliyalashtirish mexanizmini rivojlantirish. (2026). Ilm -Fan Taraqqiyoti Respublika Ilmiy Konferensiyasi, 1(3), 546-549. https://tafakkurconference.uz/index.php/ilm/article/view/528

Most read articles by the same author(s)

Similar Articles

11-20 of 122

You may also start an advanced similarity search for this article.