Ilmiy tadqiqotda tushunish va tushuntirishning ahamiyati
- Authors
-
-
Oripova Muhayyo Muxammad qizi
Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (maktabgacha ta'lim) magistranti
Author
-
Qambarov Abdujabbor Baxroliyevich
falsafa fanlari bo'yicha falsafa doctori (PhD), dotsent
Author
-
- Keywords:
- Ilmiy tadqiqot, metodologiya, tushunish, tushuntirish, gnoseologiya, ijtimoiy-gumanitar fanlar, sabab-oqibat aloqasi, interpretatsiya, ilmiy bilish, mantiqiy tahlil.
- Abstract
-
Ushbu maqolada ilmiy tadqiqot metodologiyasining fundamental tushunchalari bo‘lgan “tushunish” va “tushuntirish” kategoriyalarining o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Muallif tushuntirish metodini ob’yektiv qonuniyatlarni ochib beruvchi vosita sifatida, tushunishni esa hodisalarning ichki mazmuni va ma’nosini anglash usuli sifatida talqin etadi. Maqolada tabiatshunoslik va gumanitar fanlar o‘rtasidagi metodologik farqlar, shuningdek, zamonaviy fanlararo tadqiqotlarda ushbu ikki yondashuvning dialektik birligi zaruriyati asoslab berilgan. Tadqiqot natijasida ilmiy bilishning samaradorligi faktlarni shunchaki bayon etishda emas, balki ularning insoniyat va jamiyat uchun qadriyatli jihatlarini anglashda ekanligi ko‘rsatib o‘tilgan.
- References
-
1.Diltey, V. Gumanitar fanlarga kirish (Einleitung in die Geisteswissenschaften). – Ushbu asar "tushunish" metodologiyasining asosi hisoblanadi.
2.Riker, P. Konfessiya va interpretatsiya. (yoki uning "Moziy va tushunish" asarlari) – Tushunish va tushuntirish dialektikasini falsafiy tahlil qilgan.
3.Veber, M. Ijtimoiy fanlar metodologiyasi. – Ijtimoiy jarayonlarni "tushunuvchi sotsiologiya" nuqtayi nazaridan asoslagan.
4.Hempel, C. G. The Function of General Laws in History. – Ilmiy tushuntirishning mantiqiy-pozitivistik modelini yoritib bergan.
5.Gadamer, H. G. Haqiqat va metod (Wahrheit und Methode). – Germenevtika va tushunish san’atiga doir fundamental asar.
6.G‘oziyev, E. G. Umumiy psixologiya. Toshkent. – Psixologik jarayonlarda tushunish fenomenini o‘rganish uchun.
7.To‘rayev, B. Ilmiy tadqiqot metodologiyasi. Toshkent. – Milliy darsliklarda ilmiy bilish metodlarining tasnifi.
8.Mamadashov, M. Ilmiy ijod metodologiyasi. – Tadqiqot jarayonida mantiqiy usullarni qo‘llash bo‘yicha qo‘llanma.
9.Stepin, V. S. Theoretical Knowledge. – Ilmiy nazariyalarning tuzilishi va ularda tushuntirishning roli haqida.
- Downloads
- Published
- 2026-05-06
- Section
- Articles
How to Cite
Most read articles by the same author(s)
- Pulatova Gulnoza Xusanboy qizi, Qambarov Abdujabbor Baxroliyevich, Magistrlik dissertatsiyasiga qo‘yiladigan talablar , Ilm -fan taraqqiyoti respublika ilmiy konferensiyasi: Vol. 2 No. 2 (2026): "Ilm-fan taraqqiyoti" konferensiyasi
- Axmedova Rayhona Axmadjanovna, Qambarov Abdujabbor Baxroliyevich, Ijod va ijodiy faoliyat uyg'unligi , Ilm -fan taraqqiyoti respublika ilmiy konferensiyasi: Vol. 2 No. 2 (2026): "Ilm-fan taraqqiyoti" konferensiyasi
Similar Articles
- Abduvaliyev Zokirjon Mahammattursun o‘g‘li, Qambarov Abdujabbor, Ilmiy tadqiqot – inson ijodiy faoliyatining o‘ziga xos ko‘rinishi , Ilm -fan taraqqiyoti respublika ilmiy konferensiyasi: Vol. 1 No. 1 (2026): "Ilm-fan taraqqiyoti" konferensiyasi
- Pulatova Gulnoza Xusanboy qizi, Qambarov Abdujabbor Baxroliyevich, Magistrlik dissertatsiyasiga qo‘yiladigan talablar , Ilm -fan taraqqiyoti respublika ilmiy konferensiyasi: Vol. 2 No. 2 (2026): "Ilm-fan taraqqiyoti" konferensiyasi
- Habibullayev Muhammadrajab, Korrupsiyaning jamiyat taraqqiyotiga va inson huquqqlari rivjlanishiga ta’sirini modellashtirish va tahlil qilish , Ilm -fan taraqqiyoti respublika ilmiy konferensiyasi: Vol. 2 No. 2 (2026): "Ilm-fan taraqqiyoti" konferensiyasi
- Yusupbekova Gulbaxar, Talabalarda emotsional intellektni rivojlantirishning psixologik omillari , Ilm -fan taraqqiyoti respublika ilmiy konferensiyasi: Vol. 2 No. 2 (2026): "Ilm-fan taraqqiyoti" konferensiyasi
- Sadikova Shahlo Jalolovna, Universitetlarda akademik diskursning sotsiolingvistik xususiyatlari , Ilm -fan taraqqiyoti respublika ilmiy konferensiyasi: Vol. 1 No. 3 (2026): "Ilm-fan taraqqiyoti" konferensiyasi
- Abdukarimova Nozimaxon, Yetuklik davrining psixologik xususiyatlari , Ilm -fan taraqqiyoti respublika ilmiy konferensiyasi: Vol. 2 No. 2 (2026): "Ilm-fan taraqqiyoti" konferensiyasi
- Xoʻjamiyarov S.Ch., Maktabgacha yoshdagi bolalarda ma’naviy sifatlarni shakllantirishning psixologik-pedagogik asoslari , Ilm -fan taraqqiyoti respublika ilmiy konferensiyasi: Vol. 2 No. 2 (2026): "Ilm-fan taraqqiyoti" konferensiyasi
- Muxammadiyeva X.S., Bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarida madaniyatlararo muloqot kompetensiyasining mazmuni va tarkibiy komponentlari , Ilm -fan taraqqiyoti respublika ilmiy konferensiyasi: Vol. 1 No. 3 (2026): "Ilm-fan taraqqiyoti" konferensiyasi
- Xalilova Gulhayo Samidillayevna, Boshlang‘ich Ta’lim — Kelajak Poydevori! , Ilm -fan taraqqiyoti respublika ilmiy konferensiyasi: Vol. 1 No. 4 (2026): "Ilm_fan taraqqiyoti" konferensiyasi
- Isag‘aliyeva Sadafxon Muxammadaminovna, Biologiya ta’limida vizual ta’lim texnologiyalari va aqliy xaritalardan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari , Ilm -fan taraqqiyoti respublika ilmiy konferensiyasi: Vol. 1 No. 3 (2026): "Ilm-fan taraqqiyoti" konferensiyasi
You may also start an advanced similarity search for this article.